تاریخچه شال و روسری از قرن سوم

مدل شال و مدل روسری بعد از اسلام
۱۳۹۵-۱۱-۲۱
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

تاریخچه پوشش سر در ایران پس از اسلام از قرن سوم به بعد دارای تحولات بسیاری بوده است. استفاده از روسری، کلاه، عمامه، چادر، مقنعه در این دوران بیش از دوران قبلی دارای شواهد تاریخی می باشد که در دسترس است. بنابراین در دیجی شال به ادامه تحولات شال و روسری در دوران های مختلف از قرون سوم به بعد می پردازیم.

 

قرن سوم تا پنجم:

از کلاه و لباس های این دوره تصاویر چندانی در دست نیست. از دیوارنگارهای توفان که مانی و پیروانش را نشان می دهد، تصویر کلاه بزرگی در دست است.

از همان زمان یعنی قرن سوم تا قرن دهم طرح کلاهی استوانه ای شکل در دست است که عالم مانوی از آن استفاده می کرده است.

نقش دو کلاه دیگر نیز باقی است که یکی برای استفاده مردان نسطوری است و دیگری دیوارنگاریه ای است در کاخ خاقانی که احتمالاً کلاه زنان است.

از قرن پنجم تا دوازدهم نقشی بر دیوار موجود است که مردی را با کلاه مخروطی و زنی را پوشش سر و نواری همچون شال بر پیشانی نشان می دهد.

بر گلذانی نقره ای از شرق ایران مردانی سوار بر اسب حکاکی شده اند و پیداست که کلاه بر سر دارند. پارچه ای که از پشت آویزان است همانند شال می ماند. اقتباس آشکاری از پوشش سر ساسانی است.

بر سفالی که از قرن پنجم باقی مانده است، چهر مردی نوازنده دیده می شود که کلاه کوچکی بر سردارد و چراغی از خراسان، که مجمسه ای بر آن نهاده شده است، طرح لباس آن به خوبی مشخص است، پوشش سر چندان مشخص نیست و به نظر می آید که کلاه یا عمامه نسبتاً بزرگی بر سردارد. طرح پوشش سر زنان در این دوره نیز از نقش پارچه ای اقتباس شده بود که مروارید دوزی شده و حالت چادری را دارد و روی شانه آویزان شده باشد.

در کتابی که در کتابخانه ملی پاریس مضبوط است، تصویر چهار تاج دیده می شود که همه به صورت کلاه است؛ تنها وجه مشترک یک کلاهخود متعلق به عطارد بوده و تصویر سه تاج که کاملاً با یکدیگر تفاوت دارند، وجود مرکز در وسط همگی آن ها ست. این مرکز از نقاط دیگر کلاه بالاتر است.

چند تصویر از مکتب شیراز از تءثیر هنر شرقی بر هنر ایرانی قبل از دوره ایلخانیان حکایت دارد: کلاه دهقانان مخروط نسبتاً بلند و نوک تیزی داشته و به رنگ قرمز بوده است، مقنعه زنان، سفید یا قرمز بوده و تاج شاه طلایی است.

در اشعار بسیاری در دوره عزنویان به کلمه: کلاه، دستار (دستمال، شال یا روسری) و مقنعه بر می خوریم و از لحین انتقاد آمیز شاعران بر می آید که هر چند پوشش سر می توانست نشانه سروری، سالاری و کدبانویی باشد اما از وجود این اشیا نمی توان نتیجه گرفت که چنین صفاتی الزاماً در حمل کنندگان روسری، کلاه، عمامه و مقنعه موجود بوده است.

 

دوره سلجوقیان:

درباره پوشش دوره سلجوقیان تصاویر زیادی در دست است. هرمان گوتز در مقاله خود مهمترین تغییر در پوشاک دوره سلجوقیان را در کلاه می داند و سه نوع پوشش سر آن عصر را بدین صورت ذکر می کند: اول کلاهی به صورت برگ و بدون لبه که دورش دست دوزی شده تاجی که بله آن برشگته که علامت بال و ستاره و علامت ضرب در آن به کار رفته است. این نوع سرپوش ها در عهد سلجوقی تقلیدی از تاجهای دوره ساسانی است که نوع اول و دوم آن در قرون بعدی مورد استفاده بوده ولی نوع سوم آن متروک مانده است.

دو نوع پوشش اول و دوم را در مکتب شیرازی می توان به دقت مشاهده کرد.زنان کلاهی بر سر می نهادند که  نواری همچون شال و روسری چهارگوشه و تاج برگ گونه ای بر جلوی کلاهشان تعبیه شده است. در تصاویر به جا مانده از این دوره ۶۰ زن با مقنعه، کلاه و روسری و دستار دیده می شود. در برخی موارد بر گرد کلاه یا مقنعه نواری دوخته شده باشد.

روسری و دستارهای این دوران حالات گوناگونی داشته، به طوری که یا گرد کلاهی کوچک بسته شده، یا به صورت نورا و مدل شال ، گرد کلاهی کوچک پیچیده می شده است. یا قپه بلند در بالای سر دارند.

 

دوره ایلخانیان:

در عهد مغولان تغییرات گوناگونی در پوشش های سر رخ داده است در کتبی همچون شاهنامه و خسرو شیرین به خوبی این تغییرات قابل مشاهده است. اندازه کلاه تغییر یافته و به اشکال کروی در آمده است و گاه قبه ای در مرکز دارد. لبه کلاه تا خورده و روی کلاه بار می گردد یا شکسته و دور سر قرار می گیرد. گاهی دور کلاه وسیعتر از خود کلاه است. در نسخه فرانسوی کتاب بازل گری چاپ ۱۹۷۷ نقوش رنگین و مطالبی درباره پوشاک آمده است. در چند نقش، کلاهی که مدل روسری قرمز دور آن پیچیده شده نشان داده شده است. خود روسرس که به عنوان دستار است خطوط قرمز دارد و کلاه قبه دار آن آبی رنگ و برگردانش سرمه ای است و چهار خط طلایی رنگ بر قبه ترسیم شده که به انتهای آن ختم می شود. نمونه ای از روسری زنان در این دوره به شیوه ای بوده است که برشی برای پوشانیدن گوش دارد و سپس به صورت مثلثی پشت سر قرار می گیرد. پیشانی بند نیز ممکن است روی مقنعه یا روسری قرار گیرد.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *